Als op de middelbare school het onderwerp staatrecht wordt behandeld dan leer je dat we in het recht geschreven en ongeschreven regels kennen. De geschreven regels vind je in onze wetboeken met publiek- en privaatrecht. Ongeschreven regels daarentegen vind je in de wetboeken niet terug. Dat noemen we gewoonterecht. Overigens zijn veel regels in het privaatrecht op gewoonterecht gebaseerd en wordt gewoonterecht door de rechter vaak meegewogen in de beslissingen over meningsverschillen tussen twee private personen.
Bestraffen of niet
Nu vraag je je natuurlijk af wat dat met de toepassen van spelregels bij handbal te maken heeft. Alles: bij het in goede banen leiden van het handbalspel is er sprake van het handhaven van spelregels en het toepassen van ongeschreven regels. De spelregels staan keurig opgesomd in het spelregelboekje. Dat zijn uniforme regels die door de International Handball Federation zijn ontworpen en gelden in alle landen waar handbal word gespeeld. Hoe zit het dan met het toepassen van ongeschreven regels? Wanneer is commentaar op de leiding een overtreding? Alleen als het beledigend is? Officieel bestaan die ongeschreven regels niet maar inofficieel wel. Vergelijk maar eens een wedstrijd in de eedivisie en een wedstrijd op afdelingsniveau, of een eredivisie wedstrijd en een wedstrijd op EK of WK niveau. Dan zie je levensgrote verschillen ontstaan tussen het toepassen van de spelregels. Volgens de spelregels is het uit de hand spelen van de bal bij een doelpoging onder voorwaarden toegestaan. In het internationale handbal absoluut 'not done'. Toch hebben we met dezelfde spelregels te maken. Get us eeb vorm van gewoonterecht om de naleving van de spelregels op hoge spelniveaus anders toe te passen dan op lage niveaus. Gewoonterecht komt in de sport veel voor, vooral in de handbalsport. Een contactsport waarbij met veel spelers op een relatief gering speeloppervlakte wordt gespeeld. Een spel waarbij veel kleine overtredingen worden begaan die het spel op dat moment niet beïnvloeden. Overtredingen die enerzijds 'met de mantel der liefde worden bedekt' en anderzijds door de scheidsrechter juist wel worden bestraft. Hoe vaak hoor je niet 'die scheids voelt d ewedstrijd niet aan' of 'die scheids fluit een wedstrijd kapot'. Dat toepassen van regels en het beoordelen van spelsituaties is uitsluitend in de haden van de scheidrechter(s). Er is verschil in de beoordeling van overtredingen tussen een ervaren en een minder ervaren scheidsrechter. In het recht wordt vanachter een groene tafel, na ampel en wel overwogen beraad zoals dat heet, beslist over schending van het recht. Een scheirdsrechter doet dat in 'a split second'. Tegen een uitspraak van een rechter is nog beroep mogelijk. De spelregels zeggen dat tegen de uitslag van een wedstrijd niet kan worden geprotesteerd. Een achteraf niet terecht gegeven doelpunt is nooit van invloed op de uitslag. Hieruit kunnen we concluderen dat er veel afhangtvan het oordeel van de scheidsrechter.
Ervaring
Ik wil hiermee aangeven dat het van het aller grootste belang is dat scheidsrechters al op jonge leeftijd beginnen met fluiten. Juist om het toepassen van de spelregels en het 'gewoonterecht' onder de knie te krijgen. Dit leer je niet op een scheidsrechterscursus. dat is een kwestie van jaren ervaring op doen. Het Nederlands Handbal Verbond is niet voor niets begonnen met het 'Young Referee Project'. Daarom pleit ik er ook voor dat alle jeugdleden van Achilles in ieder geval de curusus voor jeugdscheidsrechter volgen en dat ze ook jeugdwedstrijden gaan fluiten. Degene die zich dan op latere leeftijd verder wil bekwamen in deze tak van de handbalsport heeft dan in ieder geval de nodige bagage vanuit de jeugd mee gekregen. Daarbij komt dat het voor de persoonlijke ontwikkeling van jongeren goed is om op deze manier leren leiding te geven. Zou niet leuk zijn als ook Achilles een scheidsrechterskoppel op eredivisie of internationaal niveau binnen de gelederen zou krijgen?
Teun Martens,
Belast met scheidsrechterszaken in de Technische Commissie.
